Udziały własne to określona procentowo część szkody, która jest pokrywana przez ubezpieczonego z jego własnych środków. W praktyce udziały własne potrącane są z należnego do wypłaty odszkodowania. Udziały własne obliczane są w kwocie odpowiadającej ustalonemu procentowi sumy ubezpieczenia lub odszkodowania. Wysokość udziału własnego zawsze określona jest w polisie ubezpieczeniowej. W praktyce, w przypadku udziału własnego liczonego na podstawie wysokości sumy ubezpieczenia, może dość do odmowy wypłaty odszkodowania, jeśli wysokość udziału własnego będzie większa, niż wysokość szkody (patrz przykład nr 2).
Przykład:

Mechanizm działania udziałów własnych jest bardzo podobny do franszyzy redukcyjnej, jednakże wysokość franszyzy określa się w walucie, a wysokość udziału własnego w stawkach procentowych. Cele stosowania udziałów własnych są różne.

Ubezpieczyciele czasem stosują udziały własne w celach prewencyjnych, aby doprowadzić do zmniejszenia szkodowości – ubezpieczony – mając świadomość istnienia udziału własnego – postępuje bardziej ostrożnie, w związku z czym ryzyko wystąpienia szkody maleje. Czasem udziały własne stosowane są w przypadkach, gdzie ryzyko wystąpienia szkody jest bardzo duże, tak jest np. w ubezpieczeniu autocasco w przypadku młodych kierowców, którzy są najczęstszymi sprawcami szkód.

Istnieją także tak zwane dobrowolne udziały własne, które określane są przez ubezpieczonego w celu zmniejszenia składki ubezpieczeniowej. Dobrym przykładem jest tu ubezpieczenie autocasco. Bardzo często można spotkać się z ofertą, która przewiduje zmniejszenie składki ubezpieczeniowej, jeśli ubezpieczony zgodzi się na wprowadzenie udziału własnego w szkodzie.